Van 19 oktober 2006 tot 25 februari 2007 organiseert ING België in haar Cultuurcentrum aan het Koningsplein 6 te 1000 Brussel: "Sfinx. De wachters van Egypte". Commissaris van de tentoonstelling is professor Eugène Warmenbol (ULB).

Deze tentoonstelling is een wereldprimeur. Nooit eerder werd een volledige tentoonstelling aan dit klassieke thema van de egyptologie gewijd.

Bij de tentoonstelling gaat men op zoek naar de oorsprong van dit hybride wezen, hoe het evolueerde doorheen de Egyptische dynastieën en worden de verschillende verschijningsvormen aangekaart. Zo is er bijvoorbeeld de sfinx met leeuwenmanen, de sfinx met valkenhoofd, de offeraar, de sfinx met hoofd van een ram, de mysterieuze vrouwelijke sfinxen, ...

Het Louvre, het British Museum, het Fitzwilliam Museum uit Cambridge, het Brooklyn en Metropolitan Museum uit New York, de Musea van Oudheidkunde van Turijn, Leiden, Berlijn en Leipzig en de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis van Brussel werken intens mee aan het project en lenen hun beste stukken uit om dit veelzijdige thema te illustreren.

Meer dan 200 werken worden getoond waarbij de stilistische evolutie van de sfinx gevolgd wordt en men zijn rol in de Egyptische oudheid ontsluiert aan de hand van beelden, stèles, amuletten, juwelen, keramiek, meubelen, rituele voorwerpen, ...

De tentoonstelling focust op 7 facetten van de sfinx:

1. De sfinx en de geboorte van de wereld
In de vorm van de sfinx wordt de farao als een machtige god voorgesteld. Hij is de opperste gezaghebber van de Egyptische samenleving en waakt er persoonlijk over dat de zon elke dag opkomt. De faraotronen worden vaak door sfinxen geflankeerd.

2. De koning, de leeuw en de sfinx
Net zoals de leeuw is de koning altijd de overwinnaar; hij verslaat steeds zijn vijanden. De leeuw slaat met volle kracht zijn klauwen uit bij elke invasiedreiging van andere volkeren. Behalve het lichaam van de koning der dieren, heeft de sfinx soms ook leeuwenmanen; alleen het gelaat heeft dan menselijke trekken.

3. De Egyptische sfinx
De sfinx van Giza is het oudste en bekendste beeld van de sfinx: in deze vreemde creatie komen de kracht van het dier en de intelligentie van de mens samen. Net zoals de farao garandeert hij de orde van de samenleving en zelfs de kosmische orde. Sfinxen zijn de bewakers van de tempel en paleizendoorgangen, de passages van de ene plaats naar de andere, van de ene toestand naar de andere.

4. De stierenstaart en andere accessoires
De farao kan ook andere gedaantes aannemen, zoals die van de stier (de farao draagt een stierenstaart rond zijn gordel). Als 'krachtige stier' belichaamt hij de scheppende kracht van zijn Rijk. De farao kan ook een valk zijn en is als dusdanig geassimileerd met Horus. De valk is een geduchte jager die over leven en dood beslist in 'een fractie van eeuwigheid'.

5. Andere lichamen, andere hoofden, een vreemde fauna
Vanuit het sfinxmotief ging men ook op zoek naar andere Egyptische dieren met mensenhoofd: vogels, katachtigen, egels, nijlpaarden, slangen, palingen of schorpioenen ... In de tentoonstelling is voor het eerst een krioelende wereld van verrassende wezens met mensenhoofd en dierenlichaam vanuit deze specifieke invalshoek samengebracht; hun betekenis en functie worden hier onthuld.

6. De vrouwelijke sfinx
Slechts zelden was de sfinx een vrouw in de Egyptische wereld. Vrouwelijke farao's en prinsessen worden soms toch afgebeeld als sfinxen met een vrouwenbuste. In deze tentoonstelling zijn enkele van de mooiste exemplaren van vrouwelijke sfinxen te zien.

7. De sfinx elders: van oost tot west
Ook de Kretenzers, de Grieken, de Feniciërs, … gebruikten het beeld van de sfinx; de vraag over de symbolische betekenis van de sfinx wordt eveneens behandeld. Bovendien worden de verbanden tussen de verschillende elementen aan de bezoeker uitgelegd.


Als ondersteunend materiaal wordt een film gedraaid die toont hoe de sfinx in de loop der tijden buiten Egypte terrein wint en doordringt in alle westerse kunstvormen. Verschillende aanpassingen hebben het originele beeld van de sfinx gewijzigd. Zijn algemeen voorkomen verandert of volgt de mode en de nieuwe stijlen. Zo ontstaan er verschillende betekenisverschuivingen die typisch zijn voor de artistieke vrijheid van onze cultuur. Vandaag kunnen de egyptologen terugkeren naar de oorspronkelijke betekenissen van de sfinx, maar de egyptomanie droeg bij tot de verwarring en uiteenlopende interpretaties over dit hybride wezen.

Audiogidsen, didactische panelen, rondleidingen en een parcours voor kinderen geven de bezoekers alle nodige informatie om dit complexe wezen, deels mens en deels leeuw, te kunnen doorgronden.